Inleiding Ethiek in de Gezondheidszorg — Studiepakket Flashcards

Front

Ethiek

Back

Tak van de filosofie die systematisch het morele karakter van handelingen bestudeert. Richt zich op vragen over wat goed en rechtvaardig handelen inhoudt in individuele en sociale contexten.

Front

Moraal

Back

Concreet geheel van gewoonten en gedragsregels binnen een groep of samenleving. Vaak gebruikt om de praktijk van zedelijkheid en dagelijkse gedragingen te beschrijven.

Front

Morele intuïtie

Back

Direct aanvoelen of iets goed of fout is zonder uitgebreide reflectie. Wordt gevormd door cultuur, opvoeding en gezagsfiguren en fungeert als eerste leidraad bij morele oordelen.

Front

Contrastervaring

Back

Een schokkende of opvallende gebeurtenis die bestaande morele gevoeligheden versterkt. Dergelijke ervaringen maken waarden en normen vaak duidelijker herkenbaar.

Front

Controverse ervaring

Back

Confrontatie met tegenstrijdige standpunten die helpt om eigen overtuigingen te testen. Bevordert kritisch denken en verruimt het moreel perspectief.

Front

Ervaringskennis

Back

Moreel begrip dat groeit door levenservaringen zoals verlies of lijden. Leidt tot verfijndere oordelen en grotere empathie in professionele en persoonlijke relaties.

Front

Waarde

Back

Een belangrijk principe of betekenis waardoor een handeling als wenselijk of waardevol wordt gezien. Waarden worden bepaald door levensvisie, cultuur en persoonlijke overtuigingen.

Front

Norm

Back

Een gedragsregel of richtlijn die een waarde bevordert of beschermt. Normen kunnen geschreven of ongeschreven zijn en vormen vaak de basis voor professioneel gedrag.

Front

Wet

Back

Geformaliseerde, algemeen bindende regel die door de wetgevende macht is vastgelegd. Wetten reflecteren vaak bredere maatschappelijke waarden maar kunnen conflicteren met persoonlijke overtuigingen.

Front

Deontologie

Back

De studie of praktijk van plichten en beroepscodes binnen een beroep. In de gezondheidszorg vertaalt deontologie waarden naar concrete gedragsregels en ethische codes.

Front

Ethisch dilemma

Back

Situatie waarin twee of meer waarden met elkaar in conflict zijn en geen eenduidige juiste keuze bestaat. Vereist reflectie, afweging en vaak overleg om tot een verantwoord besluit te komen.

Front

Ethische vrijheid

Back

Het vermogen om autonome keuzes te maken die moreel relevant zijn. Deze vrijheid gaat gepaard met de plicht om verantwoordelijkheid op te nemen voor de gevolgen.

Front

Verantwoordelijkheid

Back

Bereidheid en plicht om de redenen voor een handeling toe te lichten en de gevolgen te dragen. In de zorg geldt dit zowel juridisch als moreel.

Front

Beschrijvende component

Back

Het empirisch analyseren en beschrijven van zeden en gedragingen zonder oordeel. Vormt de basis voor begrip voordat normatieve evaluatie plaatsvindt.

Front

Normatieve component

Back

Het waarderende gedeelte van ethische analyse waarin je oordeelt of een handeling moreel verantwoord is. Gebruikt morele principes en waarden om richtlijnen te formuleren.

Front

Levensvisie

Back

Het samenhangend beeld van wat het goede leven is en welke waarden centraal staan. Bepaalt in grote mate vanuit welk perspectief men handelingen beoordeelt.

Front

Macro-niveau

Back

Het brede, abstracte niveau van ethische reflectie dat cultuur en levensbeschouwing omvat. Gaat over fundamentele opvattingen over waardevol handelen in een samenleving.

Front

Meso-niveau

Back

Het niveau van organisaties, beleid en beroepscodes waarin waarden worden vertaald naar regels. Hier ligt de nadruk op praktische implementatie binnen instellingen.

Front

Micro-niveau

Back

Het interpersoonlijke niveau waarin individuele handelingen en relaties worden beoordeeld. Focus op concrete situaties tussen mensen.

Front

Toerekeningsvatbaarheid

Back

Het vermogen om verantwoordelijk te worden gehouden voor een bewuste keuze. Betreft onderzoek naar vrije wil en verstandelijke bekwaamheid op het moment van handelen.